{"id":26304,"date":"2022-01-19T15:55:38","date_gmt":"2022-01-19T15:55:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.eonimpresa.com\/?p=2333"},"modified":"2026-10-11T11:57:34","modified_gmt":"2026-10-11T11:57:34","slug":"legjionela-vret-faktoret-kritike-dhe-strategjite-e-parandalimit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/legjionela-vret-faktoret-kritike-dhe-strategjite-e-parandalimit\/","title":{"rendered":"LEGJIONELA VRET? FAKTOR\u00cbT KRITIK\u00cb DHE STRATEGJIT\u00cb E PARANDALIMIT"},"content":{"rendered":"

Ky bakter \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr patogjen\u00ebt m\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm q\u00eb transmetohet p\u00ebrmes ujit.
\nInfeksioni i shkaktuar nga ky bakter \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb \u00e7rregullimesh q\u00eb mund t\u00eb variojn\u00eb nga nj\u00eb sindrom\u00eb e leht\u00eb e ngjashme me gripin deri n\u00eb nj\u00eb pneumoni intersticiale m\u00eb serioze, me rezultate ndonj\u00ebher\u00eb fatale.<\/p>\n

Nga viti 2000 deri n\u00eb vitin 2019, sipas nj\u00eb vler\u00ebsimi t\u00eb Institutit t\u00eb Sh\u00ebndetit Superior italian (ISS), rastet e Legjioneloz\u00ebs n\u00eb Itali ishin rreth 18.000, me kulmin prej 2.000 pacient\u00ebsh n\u00eb vit (Sh\u00ebnim: n\u00eb faqet e Ministris\u00eb s\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe Mbrojtjes Sociale (shendetesia.gov.al) dhe n\u00eb faqen e Inspektoratit Shtet\u00ebror Sh\u00ebndet\u00ebsor (ins-shendetesor.gov.al) nuk ka statistika mbi rastet e k\u00ebtij bakteri n\u00eb vendin ton\u00eb).<\/p>\n

Shkalla e vdekjes nga Legjionela \u00ebsht\u00eb tejet e lart\u00eb:<\/strong> ajo luhatet mesatarisht midis 3% dhe 10% (shifrat jan\u00eb nj\u00eb mesatare e marr\u00eb nga statistikat e vendeve t\u00eb p\u00ebrparuara t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb pajisura me legjislacionin p\u00ebrkat\u00ebs dhe kan\u00eb ngritur struktura protokollesh tashm\u00eb efektive nd\u00ebr vite).<\/p>\n

T\u00eb qenit t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr problemin dhe t\u00eb dish se si ta trajtosh at\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive mund t\u00eb shp\u00ebtoj\u00eb jet\u00ebn e atyre q\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj infektimit.<\/p>\n

Legjionela, m\u00ebnyra e transmetimit t\u00eb bakterit<\/h2>\n

Legjionela \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bakter i ashtuquajtur i kudondodhur, i cili gjendet kudo n\u00eb mjedis. Habitati ideal natyror p\u00ebrfaq\u00ebsohet nga sip\u00ebrfaqet e liqeneve apo lumenjve, burimet termale, akuiferet dhe t\u00eb gjitha mjediset me lag\u00ebshti (dushe, sistemet e centralizuara VRF, umidifikator\u00ebt, kondicioner\u00ebt, hidromasazhet, pishinat etj.).
\nBakteri mund t\u00eb kontaminoj\u00eb leht\u00ebsisht mjedise artificiale ujore si depozitat, rezervuar\u00ebt, pishinat, impiantet e ujit dhe ajrit t\u00eb kondicionuar t\u00eb nd\u00ebrtesave publike dhe private.
\nDuke qen\u00eb se k\u00ebto struktura jan\u00eb t\u00eb pranishme n\u00eb t\u00eb gjitha vendet q\u00eb frekuentohen zakonisht (spitale, sht\u00ebpi, hotele, ambiente sportive, pishina, shkolla, etj.), rreziku p\u00ebr t’u prekur nga Legjioneloza \u00ebsht\u00eb potencialisht shum\u00eb i lart\u00eb.<\/p>\n

Kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr infektimin me Legjionel\u00eb, megjithat\u00eb, duhet t\u00eb specifikohet se ky bakter nuk transmetohet nga njeriu n\u00eb njeri. Transmetimi i Legjionel\u00ebs ndodh midis individit dhe ujit t\u00eb kontaminuar.<\/p>\n

Por si ndodh infeksioni? Legjionela transmetohet n\u00eb dy m\u00ebnyra:<\/h4>\n
    \n
  • Inhalimi i aerosol\u00ebve q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb Legjionel\u00eb (ajri i kondicioner\u00ebve, hamame, spa etj.<\/em><\/strong>);<\/li>\n
  • Mikro thithje e ujit t\u00eb ndotur (larje dh\u00ebmb\u00ebsh, larjes n\u00eb dush\/vask\u00eb etj.<\/em><\/strong>).<\/li>\n<\/ul>\n

    P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, t\u00eb gjitha impiantet e ujit dhe impiantet e gjenerimit t\u00eb aerosolit jan\u00eb shoq\u00ebruar me transmetimin e s\u00ebmundjes, si: dushet, vaskat, impiantet e centralizuara t\u00eb kondicionimit VRF, umidifikator\u00ebt, kondicioner\u00ebt, hidromasazhet, hamamet, SPA-t\u00eb, pishinat, terapit\u00eb me aerosol dhe oksigjen etj..
    \n<\/strong>Legjionela dep\u00ebrton p\u00ebrmes mukozave t\u00eb traktit t\u00eb sip\u00ebrm respirator t\u00eb trupit t\u00eb njeriut, p\u00ebrmes thithjes ose aspirimit t\u00eb ujit t\u00eb sp\u00ebrkatur ose pezulluar n\u00eb aj\u00ebr, q\u00eb p\u00ebrmban bakterin.
    \nRreziku i k\u00ebtyre grimcave t\u00eb ujit t\u00eb kontaminuar lidhet ngusht\u00eb me madh\u00ebsin\u00eb e tyre: p\u00ebr shembull, pikat m\u00eb t\u00eb vogla se 5 mikron jan\u00eb ato q\u00eb mund t\u00eb dep\u00ebrtojn\u00eb m\u00eb leht\u00eb n\u00eb traktin e posht\u00ebm t\u00eb frym\u00ebmarrjes, duke gjeneruar simptomat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda.<\/p>\n

    Legjionela vret: cil\u00ebt jan\u00eb faktor\u00ebt kritik\u00eb<\/h2>\n

    Fakti q\u00eb e nj\u00ebjta specie Legjionel\u00eb mund t\u00eb shkaktoj\u00eb dy forma klinike t\u00eb dallueshme varet n\u00eb thelb nga 3 faktor\u00eb:<\/p>\n

      \n
    1. Sh\u00ebndeti i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i subjektit prit\u00ebs;<\/li>\n
    2. Shkalla e ekspozimit ndaj patogjenit (sasia e Legjionel\u00ebs n\u00eb nj\u00eb v\u00ebllim t\u00eb caktuar uji dhe kohe ekspozimi);<\/li>\n
    3. Virulenca dhe ngarkesa infektive e sojit bakterial.<\/li>\n<\/ol>\n

      P\u00ebr sa i p\u00ebrket sh\u00ebndetit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb subjektit t\u00eb ekspozuar ndaj bakterit, \u00ebsht\u00eb e mundur t\u00eb identifikohen disa faktor\u00eb kritik\u00eb q\u00eb mund t\u00eb kontribuojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb rezultat vdekjeprur\u00ebs.<\/p>\n

      K\u00ebta faktor\u00eb t\u00eb ndjeshm\u00ebris\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe individuale jan\u00eb mbi t\u00eb gjitha:<\/p>\n

        \n
      • Mosha e vjet\u00ebr;<\/li>\n
      • Seksi mashkullor;<\/li>\n
      • Konsumimi i cigareve;<\/li>\n
      • Konsumimi i alkoolit;<\/li>\n
      • S\u00ebmundjet kronike t\u00eb mushk\u00ebrive;<\/li>\n
      • Patologjit\u00eb e m\u00ebparshme kronike (diabeti, s\u00ebmundjet kardiovaskulare, insuficienca renale, s\u00ebmundjet kronike etj…);<\/li>\n
      • Mungesa e imunitetit dhe imunosupresioni (shkaktuar nga s\u00ebmundjet, transplantet e organeve ose trajtimet imunosupresive t\u00eb kancerit).<\/li>\n<\/ul>\n

        Cilat jan\u00eb strategjit\u00eb e p\u00ebrgjithshme p\u00ebr t\u00eb parandaluar Pneumonin\u00eb Legjionela<\/strong><\/h2>\n

        Rritja e rasteve me pneumoni nga Legjionela t\u00eb regjistruara vitet e fundit nxjerr n\u00eb pah nga nj\u00ebra an\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb rritur nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin p\u00ebr rrezikun e Legjionel\u00ebs, nga ana tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb promovuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e parandalimit dhe kontrollit t\u00eb impianteve n\u00eb rrezik.<\/p>\n

        Si\u00e7 tregohet edhe n\u00eb udh\u00ebzimet p\u00ebr parandalimin dhe kontrollin e Legjioneloz\u00ebs (Sh\u00ebnim: si\u00e7 u p\u00ebrmend dhe m\u00eb sip\u00ebr, n\u00eb Shqip\u00ebri nuk kemi asnj\u00eb normative rregulluese), rreziku i mundsh\u00ebm i marrjes s\u00eb s\u00ebmundjes duhet t\u00eb ulet dhe p\u00ebrmbahet duke miratuar t\u00eb gjitha masat e mbik\u00ebqyrjes, kontrollit dhe parandalimit.<\/em><\/strong><\/p>\n

        N\u00eb \u00e7far\u00eb temperature vdes Legjionela dhe si t\u00eb mbahet nj\u00eb impiant i sigurt\u00eb<\/h2>\n

        Legjionela \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rrezik serioz p\u00ebr sh\u00ebndetin e njeriut dhe nj\u00eb rrezik q\u00eb nuk duhet n\u00ebnvler\u00ebsuar p\u00ebr t\u00eb gjitha impiantet e ujit.<\/p>\n

        Prandaj \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb kufizohet sa m\u00eb shum\u00eb formimi dhe p\u00ebrhapja e pakontrolluar, duke eliminuar kushtet kryesore optimale p\u00ebr zhvillim. Nj\u00eb nga k\u00ebto, si\u00e7 do t\u00eb shohim, \u00ebsht\u00eb temperatura e ujit<\/strong>.<\/p>\n

        Disa nga strategjit\u00eb e parandalimit t\u00eb dobishme p\u00ebr minimizimin e rrezikut t\u00eb Legjionel\u00ebs n\u00eb impiantet e ujit mund t\u00eb p\u00ebrmblidhen n\u00eb pikat e m\u00ebposhtme:<\/p>\n

          \n
        1. Projektimi i duhur i impianteve q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb ngrohjen e ujit;<\/strong><\/li>\n
        2. Shmangja e instalimit t\u00eb tubave me seksione t\u00eb mbyllura q\u00eb formojn\u00eb ngecje dhe parandalojn\u00eb ri qarkullimin e ujit;<\/strong><\/li>\n
        3. Pastrimi periodik i impianteve, duke hequr sedimentet dhe ng\u00ebr\u00e7et, dhe duke p\u00ebrdorur dezinfektues efektiv\u00eb p\u00ebr Legjionel\u00ebn si hipoklorit natriumi;<\/strong><\/li>\n
        4. T\u00eb kryhet vler\u00ebsimi i rrezikut t\u00eb Legjionel\u00ebs \u00e7do dy vjet (m\u00eb mir\u00eb \u00e7do vit) dhe hartimin e Regjistrit me t\u00eb gjitha mir\u00ebmbajtjet e zakonshme dhe t\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb kryera;<\/strong><\/li>\n
        5. Kryerja e shpesht\u00eb e analizave mikrobiologjike t\u00eb ujit \u2013 \u00e7do 3 muaj;<\/strong><\/li>\n
        6. Kontrolli i cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb ujit n\u00eb impiantet e centralizuara dy her\u00eb n\u00eb vit: n\u00eb fillim dhe n\u00eb fund t\u00eb sezonit ftoh\u00ebs, por edhe pas nj\u00eb periudhe jo aktivizimi;<\/strong><\/li>\n
        7. Kontrolli i efikasitetit t\u00eb filtrave dhe z\u00ebvend\u00ebsimi periodik i tyre;<\/strong><\/li>\n
        8. Trajtime periodike biocide p\u00ebr t\u00eb luftuar rritjen e algave dhe protozoar\u00ebve n\u00eb impiantet q\u00eb jan\u00eb ushqim p\u00ebr Legjionel\u00ebn;<\/strong><\/li>\n
        9. Kryerja e programeve t\u00eb trajtimit t\u00eb ujit, t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb parandaluar formimin e foleve t\u00eb Legjionel\u00ebs.<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

          P\u00ebrsa i p\u00ebrket temperatur\u00ebs s\u00eb ujit, si\u00e7 tham\u00eb, \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore q\u00eb kjo t\u00eb mbahet mbi kufirin q\u00eb favorizon p\u00ebrhapjen e bakterit (25 – 55\u00b0C). Temperatura optimale p\u00ebr Legjionel\u00ebn \u00ebsht\u00eb rreth 35-37\u00b0C.
          \nN\u00ebn 25\u00b0C bakteri mbijeton por \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb fjetur. N\u00eb 45\u00b0C, Legjionela ndalon s\u00eb rrituri. Nd\u00ebrsa temperatura rritet, duke kaluar 50\u00b0C, me shpejt\u00ebsi bakteri pushon s\u00eb jetuari.
          \nKujtojm\u00eb q\u00eb k\u00ebto masa nuk garantojn\u00eb q\u00eb nj\u00eb impiant t\u00eb jet\u00eb pa Legjionela. Megjithat\u00eb, ato ndihmojn\u00eb n\u00eb reduktimin e rrezikut t\u00eb kontaminimit me rezultate potencialisht fatale.<\/p>\n

          Ne Evrop\u00eb \u00ebsht\u00eb e detyrueshme q\u00eb pishinat, hotelet dhe \u00e7do ambient tjet\u00ebr q\u00eb p\u00ebrdor kondicionim duhet t\u00eb kryej\u00eb analizat p\u00ebr Legjionel\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb rregullt n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nj\u00eb plani ku jan\u00eb p\u00ebrcaktuar vendet e marrjes s\u00eb mostrave si dhe frekuenc\u00ebn e tyre. Standardi global per analizimin e Legjionel\u00ebs \u00ebsht\u00eb ISO 11731:2017.<\/strong><\/p>\n

          Burimi: legionella.it
          \nP\u00ebrgatiti n\u00eb shqip: Studio EON<\/p>\n

          N\u00ebse keni nevoj\u00eb p\u00ebr asistenc\u00eb dhe p\u00ebr kontrollin e prezenc\u00ebs s\u00eb Legjionel\u00ebs ose p\u00ebr redaktimin e DVR (Dokumentit t\u00eb Vler\u00ebsimit t\u00eb Riskut), na kontaktoni.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Ky bakter \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr patogjen\u00ebt m\u00eb t\u00eb rreziksh\u00ebm q\u00eb transmetohet p\u00ebrmes ujit. Infeksioni i shkaktuar nga ky bakter \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb \u00e7rregullimesh q\u00eb mund t\u00eb variojn\u00eb nga nj\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26547,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[93],"tags":[],"class_list":["post-26304","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26304","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26304"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26360,"href":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26304\/revisions\/26360"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eonimpresa.albaniainsight.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}